Thursday, February 12, 2015

TẢN MẠN VỀ SỰ BÌNH THẢN TRÊN KHUÔN MẶT HỘI HỌA PHỤC HƯNG

TẢN MẠN VỀ SỰ BÌNH THẢN TRÊN KHUÔN MẶT HỘI HỌA PHỤC HƯNG


Nghệ thuật phục hưng kế thừa những giá trị tinh thần cao đẹp từ nghệ thuật Hi La, nơi mà vẻ đẹp tâm hồn và hình thể của con người được tôn vinh, những giá trị đẹp đẽ đó toát lên trên khuôn mặt nhẹ nhàng,thanh thản của hội họa Phục Hưng.Phảng phất trên khuôn mặt bình thản đó ,ẩn chứa sức mạnh của một” tâm hồn tự do”
Sự điềm tĩnh trên khuôn mặt ấy là niềm khao khát của con người đương thời khi mà các cuộc chiến tranh liên miên vẫn xảy ra giữa các vương quốc Hi La, mà nguyên nhân sâu xa của nó bắt nguồn từ cái “bạo động” bên trong của con người và người ta cho rằng chỉ khi nào con người ta có được sự nhẫn nại va thanh thản thì loài người mới sống trong yên bình ,hạnh phúc và hiển nhiên là chân lí đó luôn luôn đúng. Nhưng với cái ngạo khí và dục vọng của con người trần tục thì cái điều tưởng như đơn giản đó chỉ có các bậc thánh nhân, chúa trời mới đạt được.
Nghệ thuật Phục Hưng tiếp nhận những phẩm chất tốt đẹp đó và đưa nó đến gần hơn với cuộc sống của con người sau một nghìn năm sống trong “đêm trường trung cổ” nhưng ngay cả thời kì đó nó vẫn hiện diện đâu đó trên khuôn mặt có vẻ như cứng nhắc và nghiêm nghị của chúa :Nếu ai đó tát con vào má bên phải thì hãy dơ nốt má bên trái cho người ta tát, há chẳng phải là chúa cũng đang nhắc nhở con người cần phải có sự nhẫn nhịn và bình tĩnh đấy sao.Nhưng nghệ thuật trung cổ trong một thiết chế tôn giáo khắc kỉ, không tin rằng con nguời có thể đạt đến hạnh phúc ở cuộc đời trần tục, cuộc sống thực tại chỉ là ngắn ngủi tạm bợ,chỉ có thiên đường mới là nơi cuộc sống vĩnh hằng, và để lên được thiên đường, người ta phải cúi đầu ,cam chịu.Vì thế mà nghệ thuật thời kì Trung Cổ thường được vẽ với đôi mắt mở to vô hồn nhìn vào cõi hư vô,thân hình được kéo dài khắc khổ và thường được khắc họa trong tư thế cúi đầu nhận nhịn hoặc là ngước lên cầu xin sự ban phát của bề trên.
Nghệ thuật phục hưng phủ nhận điều đó và dơ cao ngọn cờ nhân văn, bán rẽ sâu vào cuộc sống thực tại, rằng hạnh phúc của con người không nằm trong tay chúa, nó nằm ngay ở chính bản thân mỗi người,khi chúng ta có được cái tĩnh bên trong tâm hồn”con người là trung tâm của vũ trụ”.
Đó là lúc tâm trí ta có khoảng trống để suy nghĩ vì thế mà tâm hồn ta được thanh lọc ,ta có sự thông thái ,rộng lượng ,hiểu biết và sự tự do trong tinh thần.Như vậy nghệ thuật Phục Hưng nói về cuộc sống của con người bằng các đề tài tôn giáo,mượn hình ảnh của chúa cốt để nói tình cảm của con người.
Bên trong khuôn mặt bình thản của chúa là một triết lí sống hướng con người đến sự tĩnh tại bên trong tâm hồn, đấy là lúc con người trở nên mạnh mẽ nhất mà không có một lưỡi dao nào có thể sánh được.
Sự phất triển của nghệ thuật luôn đi liền với sự phát triển của khoa học kỹ thuật,chủ nghĩa tư bản hình thành,kinh tế hàng hóa ngày càng phát triển ,những phát minh khoa học ra đời và châu Mỹ được tìm thấy đã mở rộng tư tưởng cho loài người .
Nghệ thuật Phục Hưng luôn vươn tới hình mẫu của con người lí tưởng,còn gì đẹp hơn vẻ đẹp tâm hồn với sức mạnh ẩn chứa đầy nội lực và một thân hình khỏe mạnh chuẩn mực. Vẻ đẹp của một “tâm hồn tự do”phải nằm trong sự cân đối, quy phạm cần thiết trong một xã hội đang hướng tới một trật tự mới.Vượt qua mọi giới hạn của không gian và thời gian,giá trị của nghệ thuật phục hưng vẫn vẹn nguyên,sự trường tồn của nó nằm ở giá trị nhân văn sâu xamà nó mang lại,nghệ thuật luôn đi tìm những hình thức thể hiện mới,nhưng giá trị cốt lõi của nó thì không bao giờ thay đổi,thế giới bên trong của con người vẫn là mảnh đất đầy bí ẩn để chúng ta khám phá!
                                                                                                           Thủy12/8/13

Bài học từ tác phẩm "Tôi và làng tôi "của Marc Chagall

Dê Việt thích hái lộc dê Nga kiên cường đúng không vậy ta!


Những gì lưu lại trong kí ức của một đứa trẻ sẽ tồn tại mãi .điều này dường như có vẻ đúng với Marc chagall .Sinh ra ở làng viktebck –Belorusssio thuộc đế quốc Nga ,trong một gia đình có 9 người con, cuộc sống kho khăn của tuổi thơ và vẻ đẹp thơ mộng của làng quê Nga đã đi vào nghệ thuật của ông với các biểu tượng từ những câu chuyện dân gian và cũng là một trong những lí do để hình ảnh con dê trở thành một phần không thể thiếu trong nghệ thuật của ông.
Những hình ảnh trong câu chuyện của Marc Chagall là sự phản ánh những giấc mơ và những kỉ niệm đã ăn sâu vào trong tiềm thức như một cuốn nhật kí hình ảnh sống động.Nghệ thuật của ông là sự hòa trộn nền văn hóa dân gian của người do thái trong nền văn hóa Nga và sự gặp gỡ của ông với các phong trào nghệ thuật hiện đại.
Sự nghiệp của ông được đánh dấu bởi những biến động chính trị và xã hội đương thời-một thời kì đen tối của người do thái dưới chế độ Stalin đặc biệt trong các Holocoust của Đức quốc xã.Thời kì này cũng là thời kì chứng kiến nỗi kinh hoàng của lịch sử châu Âu năm 1914 và 1945 bởi cuộc chiến tranh thế giới ,cách mạng và đàn áp dân tộc,một thời đại mà các giá trị bị lung lay tới tạn cốt lõi, thời đại mà các nghệ sĩ lớn đã chạy trốn khỏi hiện thực để tìm về một thế gới trừu tượng như sự phủ nhận hiện thực để biểu hiện đời sống nội tâm phức tạp của con người.
Trong hành trình lưu lạc của đời mình hình ảnh quê hương được ông cất giữ và trân trọng để rồi nó đi vào nghệ thuật của ông một cách tự nhiên và sâu sắc, trở thành cái điển hình cho tâm trạng của cả một thời đại hồi hộp ,sợ hãi…trong một hình thức thể hiện giàu tính tượng trưng.
Người do thái ở các nước Đông âu thường có các làng nuôi dê làm nguồn cung cấp sữa .Trong văn hóa dân gian của người do thái con dê là một motip nổi tiếng biểu hiện trong truyện cười , bài hát dân gian và tranh vẽ.Tuy nhiên hình ảnh con dê  trong tranh của Chagall không chỉ đơn thuần là những kỉ niệm thời thơ ấu.Theo truyền thống  đạo Do thái dê thường được cung cấp như một vật hi sinh cho thiên chúa,với cách hiểu đó thì nó còn mang lại cho người xem một ý nghĩa khác-con dê cũng là đại diện cho cách mà người do thái bị đối xử tệ ở Nga và Châu Âu.
Giữa cảm nhận của người xem và ý đồ nghệ thuật của tác giả bao giờ cũng có sự lệch pha,chính chagall cũng đã nói: Nếu có một biểu tượng cần được phát hiện trong bức tranh của tôi,nó không phải là ý định của tôi.Nó là kết quả mà tôi không tìm kiếm,nó là một cái gì đó mà có thể tìm thấy sau đó và được giải thích theo khẩu vị của mỗi người.
Thế giới nghệ thuật của ông là một thế giới siêu nhiên ,thơ mộng huyền ảo như một giấc mơ đầy màu sắc.Tình yêu đối với cuộc sống của ông chính là hiện thân của một tinh thần do thái kiên cường-một phép ẩn dụ về sức mạnh và niềm tin,ước mơ về một cuộc sống hòa bình trong văn hóa trung cổ của Nga.
Giữa chiến tranh và sự hủy diệt “linh hồn của Chagall là một tâm hồn non kêu bebe êm dịu như thể nó là bất khả chiến bại thoát ra từ nỗi kinh hoàng ,cạm bẫy ,sự xúc phạm…”    
                                                                                       Thủy 2015 
Bài học của chúng tôi:












Friday, January 30, 2015

HỌC CÁI GÌ?



HỌC CÁI GÌ?
Huỳnh Ngọc Chênh
Thuở ấu thơ, tôi là một đứa bé hoang dã.
Ba tôi thường xuyên đi tù, mẹ tôi chạy chợ từ sáng sớm đến tối mịt mới về, hai chị lớn lo việc đồng áng, ba đứa nhỏ chúng tôi tự lo cho nhau. Tôi chưa từng được đi chăn trâu, vì nhà tôi không có trâu, nhưng tôi cũng sống hoang dã và có đầy đủ đức tính y như những đứa trẻ nầy.
Thấy tổ chim là phải bắt phá cho bằng được, thấy cây trái trong vườn nhà khác thì phải ăn trộm cho bằng được, không ăn trộm được thì phải ném đá cho rụng hết. Thấy cái gì ngoài đường hay trong vườn nhà người ta là muốn quơ lượm về nhà. Thường xuyên trần trục, không hề biết đội mũ và mang dép là gì. Đi tắm là để bơi chứ không phải để làm vệ sinh, nên cáu bẩn đầy người. Thấy người già cả tàn tật thì trêu chọc...
Ấy vậy mà sau khi trầy trật học xong bậc tiểu học, tất cả những thói hư hoang dã ấy lần lượt biến mất trong tôi từ lúc nào mà tôi không hề hay biết. Khi vào lớp đệ thất trường huyện tôi đã là một học sinh chỉnh chu và tươm tất. Tôi biết mặc quần tây có dây nịt, áo sơ mi bỏ vào trong, giày có dây buộc và có vớ mỗi khi đi học hoặc đi xuống Hàn (tức là đi xuống thành phố Đà Nẵng). Tôi biết lễ phép chào hỏi người già, biết tôn trọng và giúp đỡ người tàn tật. Tôi không còn phá phách các tổ chim và lấy việc bắn chim làm thú vui. Tôi biết dừng lại, ngã mũ, cúi đầu khi gặp đám tang hoặc đi ngang qua nơi đang làm lễ chào cờ. Tôi ý thức được việc tôn trọng của công và của cải của người khác. Tôi biết tránh ăn nói những lời tục tỉu. Tôi biết không làm những điều bậy bạ để giữ danh giá gia đình...Tôi thấy mình ứng xử tự tin không thua kém gì dân thành phố cùng trang lứa.
Tất cả những điều đó dĩ nhiên tôi chỉ học được qua các năm tiểu học, dù cơ sở vật chất của những trường lớp tôi trải qua thời đó rất nghèo túng, trầy trật và vá víu. Cái nội dung chương trình giáo dục ưu việt thời đó đã vượt qua mọi trở ngại vật chất để thấm vào trong tôi lúc nào tôi không hay.
Vẫn tin rằng, ở nhà trường bây giờ cũng dạy những điều đó, nhưng tôi lại có cái cảm giác gì đó rất bất ổn. Ngay giữa các thành phố văn minh hiện nay, tôi vẫn thấy có bọn trẻ con chen lấn tranh giành với người già cả, chọc ghẹo người tàn tật, bắn phá chim chóc, phá phách vườn hoa, chọc ghẹo thú dữ, phá hoại môi trường, phá hoại và ăn cắp của công...và đỉnh cao của sự tệ hại nầy được phơi bày ra qua các lần đông đảo thanh niên nam nữ ăn cướp hoa trong các lần lễ hội hoa ở Hà Nội.
Không thể căn cứ trên một số thanh thiếu niên hư hỏng, trên vài hiện tượng sai trái mà kết luận ngay bản chất của nền giáo dục. Tuy nhiên, gần như 100% trẻ em ở thành phố đều được tới trường, đều ít nhất học xong bậc tiểu học, nhưng vẫn còn khá đông trẻ em và thanh thiếu niên ngay tại các thành phố lớn có những hành vi sai trái, không khỏi không làm chúng ta băn khoăn nghi ngờ về tính đúng đắn của chương trình dạy học trong nhà trường ngay từ bậc tiểu học. Các em đã học được gì về đạo đức sơ đẳng làm người trong 5 năm tiểu học?
"Nam thanh nữ tú" cướp hoa ở lễ hội hoa anh đào tại Hà Nội
Lại cướp hoa ở lễ hội hoa khác bên Hồ Gươm
Qua sách báo, qua tiếp xúc với các phụ huynh có con em đang du học, tiếp xúc trực tiếp các em đang đi học ở nước ngoài ngay từ bậc phổ thông, cũng như tiếp xúc với nhiều em Việt kiều. tôi thấy nền giáo dục phổ thông của các nước tiên tiến rất thực tiễn, rất nhân bản và rất nhiều thứ khác mà nền giáo dục của ta không hề có.
Ngoài kiến thức cơ bản như văn toán lý hóa..trường học nước ngoài còn tạo điều kiện cho từng học sinh phát huy tối đa các năng khiếu vui chơi của mình như: thể thao, sân khấu, âm nhạc, hội họa...Tôi đã gặp một đứa con của người bạn đang học lớp 11 đã chơi được trong dàn nhạc giao hưởng, một đứa khác đang lớp 10 đã thường xuyên diễn kịch của shakespeare. Trường học phổ thông cũng dạy cho học sinh cách ăn chơi như đi dự tiệc lớn, tiệc nhỏ phải ăn mặc ra sao, mời bạn gái như thế nào, tổ chức tiệc tùng phải làm gì, tổ chức dã ngoại thì làm sao...Các trường phổ thông bên ấy, đa số không yêu cầu học sinh mặc đồng phục, nhưng những trường mặc đồng phục thì cũng mỗi tuần có 1 ngày cho mặc tự do, để qua đó phát hiện cá tính học sinh cũng như uốn nắn kịp thời những lệch lạc của các em qua gu thời trang. Rồi lại mỗi năm học có một ngày cho học sinh mặc đồ ngủ đến trường cũng như mang theo đầy đủ các phụ kiện làm đẹp ở nhà để qua đó hướng dẫn các em về những chuyện riêng tư tế nhị.
Những chuyện rất nghiêm túc và rất thực tế đều được dạy qua ở phổ thông. Ví dụ, học sinh cấp ba có giờ học về tài chính, bày cho các em biết quản lý tiền nong, biết mở tài khoản, biết giao dịch qua ngân hàng. Rồi họ dạy cho học sinh biết viết đơn từ, thư tín, biết đi phỏng vấn để xin việc làm, biết cách ăn mặc nơi công sở (mỗi học sinh bắt buộc có một bộ đồ công sở khi đến kiến tập tại nơi nầy), biết "check in" và "check out" nơi sân bay...Nghĩa là một học sinh khi đã tốt nghiệp cấp ba thì ngoài kiến thức khoa học cơ bản, các em phải biết mọi chuyện trong cuộc sống hiện đại, từ cách ăn, cách chơi, cách mặc, đến cách giao tế, đi lại, mua sắm, xin việc...tất tần tật mọi thứ cần thiết trong cuộc sống. Phụ huynh gởi con mình vào trường phổ thông, 12 năm sau yên tâm đón nhận về một công dân tốt, một con người phát triển hoàn chỉnh.
Chương trình giáo dục của ta tại sao không làm được những việc như vậy nhỉ?
Hãy bỏ bớt những bài học chính trị nặng nề, bỏ bớt những kiến thức chuyên sâu chưa cần thiết, bỏ bớt những bài tính mẹo theo kiểu đánh đố hóc búa...thì có thể có thời gian để dạy cho các em những điều cần thiết.
Cái nghiệp chướng gì nó đè lên mà sau bao lần cải cách, chương trình giáo dục VN vẫn chưa thoát ra khỏi những điều tù mù tăm tối?

bài học cuộc sống

Một lão hòa thượng hỏi một tiểu hòa thượng:
- Nếu con tiến về phía trước một bước là chết, lui về sau một bước cũng phải chết, con phải làm thế nào hả?
Tiểu hòa thượng không do dự trả lời ngay:
- Con sẽ bước sang một bên để đi ạ!
Bài học: Khi con người gặp phải sự trở ngại tiến thoái lưỡng nan, hãy nhìn từ một góc độ khác, có thể sẽ ngộ ra một điều rằng: con đường ở kế bên cũng là đường

Trung dung của nho gia

Về học thuyết Trung dung của Nho gia.
Mình là dân Hán Nôm nên cũng phần nào ngấm nghía học thuyết này: Trung bất thiên, Dung bất dịch. Ở cái xã hội mà mọi người đang ngày một cực đoan hơn trong lối sống, có lẽ nên nhìn nhận lại học thuyết này . 
Mình thích nhận thức của Lâm Ngữ Đường đối với học thuyết Trung dung. Ông viết:
Cái lối sống điển hình cao nhất là lối sống trung dung mà Tử Tư cháu nội Khổng Tử đã dạy cho chúng ta. Chưa có một triết học nào tìm được một chân lý thâm thúy như học thuyết Trung Dung, một học thuyết chỉ cho ta sống một cách điều hòa giữa hai cực đoan. Cái đạo lý nhẹ nhàng đó đạt tới một sự quân bình giữa động và tĩnh, tạo nên lý tưởng của một hạng người không khinh danh mà cũng trọng sự ẩn dật, hoạt động một cách vừa phải mà lười biếng cũng vừa phải, không nghèo đến nỗi không trả nổi tiền thuê nhà, không giàu đến nỗi có thể không làm gì mà vẫn có ăn hoặc có thể luôn luôn giúp đỡ bạn bè một cách vừa ý được, chơi đàn nhưng chỉ đủ để tiêu khiển hoặc để người thân nghe, chơi đồ cổ nhưng chỉ thu thập ít món đủ để trang hoàng trên một cái tủ, đọc sách nhưng không đọc nhiều quá, nghiên cứu nhưng không thành một chuyên gia, viết văn nhưng cứ hai bài thì tòa báo gởi trả lại một. Tóm lại là lý tưởng của một lối sống trung bình. Lý tưởng đó được Lý Mật Am tả rất khéo trong bài Bán bán ca:
… Nửa đọc sách nửa làm ruộng nửa buôn bán
Nửa là kẻ sĩ nửa gần bình dân
Đồ dùng nửa nhã nửa thô
Nhà cửa nửa đẹp nửa xấu
Thức ăn nửa phong nửa kiệm
Vợ nửa dại nửa khôn
Tính tình nửa Phật nửa Tiên
Tên tuổi nửa mờ nửa tỏ
…Uống rượu nửa say mới thú
Ngắm hoa bán khai mới đẹp
Thuyền dương nửa buồm mới khỏi lật
Ngựa ghì nửa cương mới an lành…
Đem cái triết học lánh đời của Đạo giáo dung hòa với triết học tích cực của Khổng giáo thì thành triết học Trung dung. Con người đã sinh ra ở giữa khoảng trần thế chân thực và thiên đường hư ảo thì theo tôi, lối sống đó vẫn là hơn cả vì cận nhân tình hơn cả… Quý hơn nữa là lối sống trung dung tạo được một nhân cách điều hòa – mục đích của mọi nền văn hóa và giáo dục…
Trần kim anh