Mĩ thuật trong trường Tiểu học!

Friday, January 11, 2019

YẾU TỐ VÀ NGUYÊN LÍ TẠO HÌNH (Phần 2)

2.Nguyên lí tạo hình

Phép thuật tạo ra hiệu quả mang tính tâm lí của nghệ thuật đó là “Nguyên lí tạo hình”.

Khi các yếu tố của tạo hình hòa hợp,tương hỗ chúng ta có thể nắm bắt và phân tích hiệu quả mang tính tâm lí theo nguyên lí của tạo hình.Nguyên tắc và hệ thống nào đã gây ảnh hưởng tới tâm lí người xem.

Nếu trong tạo hình có 3 nguyên tắc chủ yếu là thống nhất,biến hóa và hài hòa thì có thể phân chia nhỏ ra và giải thích bằng: tỉ lệ,nhịp điệu,sự cân bằng,tương phản ,đối xứng, lặp lại,điểm nhấn.

*“Thống nhất”-Trật tự trong yếu tố và cấu tạo làm nên tính nhất quán

Trong nguyên lí tạo hình thì tính thống nhất là nguyên lí tạo nên tính nhất quán cho các yếu tố hình thành của mặt phẳng và làm cho nó đạt tới sự trật tự.Ý nói là không chỉ là trật tự đơn giản ,ngẫu nhiên mà trong đó các yếu tố vừa có thể làm nhiệm vụ của mình vừa hòa hợp toàn thể với nhau.

Hơn nữa ,trong tính thống nhất.Một trong những điều quan trọng là :Thay vì việc nhìn thấy các yếu tố tồn tại trên mặt phẳng một cách tách biệt thì chúng phải trở thành một khối toàn thể.Cái này không phải là khái niệm sắp xếp những hình ảnh không liên quan đến nhau mà là phải đạt tới tính liên quan tổng thể.

*“Sự cân bằng”-Sự phân bố mang tính trọng lượng của hình ảnh quan sát.

Trong tác phẩm hội họa sự cân bằng chính là một nguyên lí.Có nghĩa là sự phân phối trọng lượng thị giác một cách thích hợp.

Cảm giác cân bằng là cảm giác yêu cầu huy dộng cả cơ thể,tình cảm,không gian trưng bày,nó mang tính bản năng của con người.

Khác với chiều hướng trọng lực của cơ thể bị nghiêng hay lệch khi nhìn cây cối,tòa nhà hay đồ vật thì cảm thấy bất tiện hay bất an.Đó là vì cảm giác cân bằng đã bị phá vỡ.Cảm giác cân bằng mang yếu tố thị giác trong tranh không kéo theo sự nguy hiểm mang tính vật lí mà khiến cho người xem xúc động và cảm thấy được cảm giác ổn định về mặt cảm xúc.

* “Nhịp điệu”-Sự lặp lại và điều hòa của các yếu tố thị giác.

Khi cùng là một công thức lặp lại có quy tắc thì nhịp điệu có nghĩa là tính liên tục của một đơn vị thời gian .Nhịp điệu có thể cảm nhận dược thông qua chủ yếu là âm thanh,như tiếng nhịp tim,tiếng tích tắc của đồng hồ hay tiếng khóc của ve sầu ….

Nhưng không chỉ thính giác, mà trong sự lặp lại và cân bằng của các yếu tố thị giác như hình thể,màu sắc,kết cấu và các yếu tố hình ảnh khác được tìm thấy,đó là nhịp điệu của sự quan sát và là một trong những nguyên lí quan trọng của tạo hình.

*“Nhấn mạnh”-Sự thay đổi có tính kịch hóa lôi kéo được mắt nhìn.

Các họa sĩ trong quá trình tạo ra tác phẩm sử dụng các nguyên lí đa dạng của tạo hình ,trong số đó sử dụng nguyên lí tạo hình “Nhấn mạnh” để lôi kéo ánh mắt người xem.Khiến nổi bật chủ đề và hình ảnh đặc trưng trên mặt phẳng và để lôi kéo tối đa cảm hứng của người xem.

Nguyên lí của sự nhấn mạnh là kết quả của nguyên lí thống nhất và sự biến hóa đối ứng.Tạo nên hiệu quả mang yếu tố thị giác.

Người dịch:Nguyễn Phương Anh-Dịch từ tiếng Hàn.

Các bạn có thể đọc phần 1 ở đường link sau:

https://cothuymythuat-tpvinh.blogspot.com/2019/01/yeu-to-va-nguyen-ly-cua-tao-hinh-phan-1.html

Monday, January 7, 2019

YẾU TỐ VÀ NGUYÊN LÝ CỦA TẠO HÌNH (Phần 1)

Nguồn hình ảnh: NGD

Mỗi người có phương thức cảm nhận mĩ thuật khác nhau,nhưng phương thức ấy dù là gì có kiến thức chung sẽ giúp nâng cao tiêu chuẩn cảm nhận bức tranh.Đó chính là” yếu tố và nguyên lý của tạo hình” có thể bạn sẽ nghi ngờ hỏi rằng :Liệu có phải là “yếu tố và nguyên tắc của tạo hình” cái mà chúng ta đã được học ở mĩ thuật tiểu học?

Đúng vậy!chính là các yếu tố tạo hình gắn với “điểm”“dòng”(đường) “hình dạng” “màu sắc”…..chính là nguyên lí tạo hình được giấu sau sự tổng hợp của các yếu tố ấy.

1.Yếu tố của tạo hình

Bước đầu tiên để hiểu về mĩ thuật chính là “Yếu tố tạo hình”

Giống như âm nhạc, mĩ thuật cũng có nguyên lí và trật tự của nó,nhưng cụ thể là gì?Họa sĩ làm thế nào để học,hiểu,sử dụng những nguyên lí và trật tự đó?

Sự thưởng thức tranh đương nhiên cần phải hiểu các yếu tố thị giác mang tính quan sát đang tồn tại một cách cụ thể,liên quan đến quá trình vẽ tranh và trật tự được hình thành trong mối liên quan với các yếu tố cũng phải hiểu đầy đủ.

Các yếu tố mang tính không gian hay hình ảnh mang tính quan sát được xử lí trong lĩnh vực nghệ thuật tạo hình được gọi là yếu tố tạo hình.Chúng bao gồm:dấu chấm, đường ,bề mặt ,hình dạng,độ rắn,độ tương phản,màu sắc ,kết cấu ,không gian.

*Đường (dòng): Sự bắt đầu của tất cả các bức tranh

Đến mức người ta nói tất cả các bức tranh được bắt đầu từ đường, thì nghĩa là việc vẽ tranh nó mang ý nghĩa như việc bạn sử dụng đường nét.

Đường được sử dụng trong quá trình học vẽ là: Phác họa,kí họa ,bản vẽ….Một bức tranh độc đáo, có ý nghĩa nghệ thuật không chỉ bởi bố cục của hình,phác họa mà còn bởi đường nét.Đường nét còn là một yếu tố hình ảnh quan trọng của bức tranh thể hiện dưới dạng ẩn,hòa lẫn vào cùng với màu sắc và kết cấu.

*Hình thái: Ảo ảnh 3 chiều trên mặt phẳng 2 chiều

Hình là cách thức phương tiện chuyển giao hình ảnh quan trọng nhất trong tác phẩm mĩ thuật và là yếu tố đầu tiên nhất được quan sát hay biểu hiện khi sáng tác hay thưởng thức nghệ thuật.

Tất cả các vật thể có thể quan sát được bằng mắt đều mang một hình thể riêng và các hình thức đó gắn liền với cảm xúc hay tình cảm đặc trưng nào đó.Và hình thể biểu hiện trên mặt phẳng cùng với hình dạng và không gian (3D) mang vai trò tạo ra ảo ảnh chiều sâu 3 chiều trên mặt phẳng 2 chiều.

*Màu sắc: Ánh sáng của tự nhiên được tái tạo trên tranh vẽ

Màu sắc được sử dụng bằng các đặc điểm mang tính vật lí,tâm lí và tạo hình.Dù nói rằng chúng ta đang sống từng khoảnh khắc với màu sắc cũng không phải là quá lời ..Ngay cả khi không phải là chuyên gia,sự hiểu biết mang tính cơ bản liên quan đến màu sắc chính là yếu tố quan trọng nâng cao chất lượng cuộc sống và có thể thêm nhiều niềm vui.

Đặc biệt liên quan đến tác phẩm nghệ thuật ,sự hiểu biết về hiệu quả và đặc trưng của màu sắc là quá trình cần thiết đối với sáng tạo và cảm nhận sâu rộng.

*Không gian:Không gian tưởng tượng được trải rộng trong tác phẩm hội họa.

Lịch sử mĩ thuật cho đến nay rất nhiều họa sĩ đã thể hiện chiều sâu (Phối cảnh) và không gian trong tác phẩm của họ.Vì thế giới chúng ta đang tồn tại là một không gian mang tính 3 chiều chứ không phải mặt phẳng.

“Hội họa truyền thống phát triển trên nền tảng tái hiện hiện thực” có thể gọi là nghệ thuật định hướng không gian bằng tính thực chất.

Không gian được vẽ trên mặt phẳng 2 chiều như chuông ,khung hình….là không gian của tưởng tượng,không gian ảo tưởng.

Tuy nhiên người thưởng thức vẫn nhận thức được bằng không gian 3 chiều hiện thực. Vậy không gian trong tác phẩm hội họa được tạo ra dựa vào trật tự tạo hình nào?

(Còn tiếp)

Người dịch:Nguyễn Phương Anh –dịch từ tiếng hàn

Monday, December 31, 2018

MA TRẬN TRONG MÔN MỸ THUẬT

Ma trận trong môn Mỹ thuật

Đầu tiên ta cần phải hiểu ma trận là gì?Nó thực ra chính là một khung chương trình ,giúp người giáo viên có cái nhìn tổng quát về chương trình giảng dạy của mình dựa trên những tiêu chuẩn quốc gia của môn học. Giáo viên Mỹ thuật sử dụng ma trận dể lập kế hoạch các khóa học, bắt đầu với việc xác định mục tiêu và sắp xếp chúng .Sử dụng ma trận để lập kế hoạch giúp người giáo viên lên được chương trình và bài học cụ thể cho cả năm học ,tháng,....hay khóa học…

Cấu trúc của một ma trận gồm 2 chiều một chiều là nội dung hay mạch kiến thức chính cần đánh giá, một chiều là các cấp độ nhận thức của học sinh. Trong mỗi ô là tiêu chuẩn chương trình cần đánh giá.

Việc lập ma trận trong môn Mỹ thuật đối với giáo viên của chúng ta vẫn còn rất mới mẻ,và rất khó thực hiện khi mà môn Mỹ thuật chưa có một khung chương trình cốt lõi,dẫn đến nội dung chương trình của chúng ta không có tính hệ thống,

Chương trình phát triển năng lực của chúng ta hiện nay,không chú trọng vào hệ thống kiến thức học thuật của môn học mà tập trung vào việc trải nghiệm khám phá thế giới xung quanh trẻ thông qua nghệ thuật , rèn luyện các em kỹ năng về giao tiếp , tính xã hội và khả năng làm việc nhóm qua các chủ đề bằng cách tích hợp các môn học, cách dạy này nó rất gần với dạy học theo dự án.Tính tự do và chủ động của nó khiến cho việc lập ma trận không theo một tiêu chuẩn chung và chính điều này làm cho giáo viên cảm thấy khó khăn .

Với một chương trình dạy Mỹ thuật “chính thống” cho đối tượng tiểu học,thường được sử dụng ở các trung tâm dạy cho thiếu nhi thì nội dung của nó có thể được phân tích ở bốn lĩnh vực nội dung thiết yếu :Bài học về tác giả (LSMT), Yếu tố và Nguyên tắc, Vật liệu và Quy trình, Hình thức và Thiết kế.Không có nội dung nào trong số này tồn tại tách biệt với các nhau. Hầu như chúng ta không thể tham gia vào bất kỳ hoạt động sáng tạo hoặc truyền thông nào mà không sử dụng tất cả các lĩnh vực nội dung này ở một mức độ nào đó.Các giáo viên sẽ kết nối nội dung một cách tự nhiên để minh họa cho chủ đề đang nghiên cứu.Ngoài ra thì còn có kế hoạch ma trận cho các khóa học tích hợp khác……..

Đối với chương trình trong hệ thống trường học công lập của chúng ta hiện nay thật khó để phân tích nội dung của nó,nhưng tựu chung lại được tập trung vào 7 qui trình:

1,Vẽ cùng nhau

2,Vẽ theo nhạc

3,Vẽ biểu cảm

4,xây dựng cốt truyện

5,Tạo hình 3d –tiếp cận theo chủ đề

6,Điêu khắc

7,Tạo hình con rối và nghệ thuật biểu diễn”

Được xem như là qui trình cốt lõi chạy suốt chương trình tiểu học và nghệ thuật được xem như là một công cụ hữu ích để kích thích trẻ tham gia vào quá trình giáo dục,có thể hiểu là từ giáo dục nghệ thuật chúng ta tập trung vào nghệ thuật trong giáo dục.Ở đây tôi chỉ nói đến tinh thần của dự án chương trình (Còn thực tế thì chúng ta gần như bị phụ thuộc vào chương trình SGK).

Dưới đây là một ví dụ cụ thể ma trận một nội dung về qui trình và chất liệu trong môn Mỹ thuật.

Ở những nước họ sử dụng cơ chế một chương trình nhiều sách giáo khoa ,hay các trung tâm mĩ thuật họ không phụ thuộc vào chương trình của bộ nên họ sử dụng ma trận giúp người giáo viên nhìn được tổng quát công việc của mình,mục đích của nó không phải được dùng để ra ma trận đề như các môn văn hóa.

Lê Thủy